Dr. W EP. 102 ไหล่ติด (Frozen Shoulder) 🥶 จัดการอย่างไร? ดูแนวทางตาม "ระดับความรุนแรง" 💪

😊 สวัสดีครับ! Dr. W กลับมาอีกครั้งครับ! จาก EP 101 ที่เราใช้ Flowchart คัดกรองปัญหาปวดไหล่ และได้ทราบว่าอาการสำคัญอย่างหนึ่งของ "ไหล่ติด (Frozen Shoulder - FS)" คือ การจำกัดของมุมหมุนแขนออก (Loss of Passive External Rotation)

FS หรือ Adhesive Capsulitis เป็นภาวะที่ซับซ้อน เกิดจากการอักเสบและหนาตัวของเยื่อหุ้มข้อไหล่ ทำให้ปวดและติดแข็ง ขยับได้ลำบาก พบได้บ่อยในวัย 40-60 ปี และผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน, ไทรอยด์ มีความเสี่ยงสูงขึ้น

การรักษา FS นั้น ไม่เหมือนกันในทุกระยะ! แนวทางปัจจุบันเน้นการ "ปรับ" การรักษาให้เหมาะสมกับ "ระดับความรุนแรงของอาการ หรือ ความไวต่อการกระตุ้น (Irritability Level)" ในขณะนั้นๆ ครับ (Mertens et al., 2021/2022)

📌 ไขความจริง: แนวทางการดูแลรักษาภาวะไหล่ติด (Frozen Shoulder Interventions)

👇 ภาพด้านล่างนี้สรุปภาพรวมการแบ่งระยะตาม Irritability และแนวทางการรักษาได้ดีมากครับ

1️⃣ เข้าใจ "ระดับความรุนแรง" (Irritability Levels) - ดูจากอะไรบ้าง?

🔶 หัวใจสำคัญ: ประเมินจากความสมดุลระหว่าง "ปวด" vs "ติด" และ "การตอบสนองต่อการขยับ"

🔴 High Irritability (ปวดมาก > ติด):

▪️ ปวดรุนแรง (NPRS ≥ 7/10), ปวดกลางคืน/ตอนพักบ่อย

▪️ ปวดง่ายตลอดช่วงการเคลื่อนไหว

▪️ ขยับเองได้น้อยกว่าถูกขยับให้ (Active < Passive ROM)

▪️ ตรวจ End feel ไม่ได้ (ปวดก่อนสุดช่วง)

🟡 Moderate Irritability (ปวด ~ ติด):

▪️ ปวดปานกลาง (NPRS 4-6/10), ปวดกลางคืน/ตอนพักเป็นครั้งคราว

▪️ ปวดเฉพาะตอนขยับสุดช่วง (Active/Passive)

▪️ มุม Active กับ Passive ใกล้เคียงกัน

🟢 Low Irritability (ติด > ปวด):

▪️ ปวดน้อย (NPRS ≤ 3/10), ไม่มีปวดกลางคืน/ตอนพัก

▪️ ปวดเฉพาะตอนถูกดัดไป "สุดจริงๆ" (Passive end-range)

▪️ มุม Active = Passive

2️⃣ แนวทางการรักษาตามระดับความรุนแรง (Treatment Based on Irritability)

🔶 การรักษาทั่วไป (General - ทุกระยะ):

✅ Patient Education: ให้ความรู้, จัดการความคาดหวัง (Moderate Evidence)

✅ Mobilizations: ขยับข้อต่อโดยนักกายภาพภาพบำบัด (Weak/Strong Evidence)

✅ Exercise Therapy: ออกกำลังกาย (หัวใจหลัก!) (Moderate/Strong Evidence)

🔶 การรักษาเฉพาะระยะ:

🔴 High Irritability (เป้าหมาย: ลดปวด/อักเสบ, รักษามุมเท่าที่มี):

▪️ Rationale: ช่วงนี้มีการอักเสบและปวดเป็นหลัก ต้องเน้นลดปวดและหลีกเลี่ยงการกระตุ้นเพิ่ม

▪️ Treatment: Mobilization/Exercise "นุ่มนวลที่สุด" ในช่วงไม่ปวด (Pain-free low-intensity, Active Assisted ROM, Pendulum).

▪️ Pharmacotherapy: "Corticosteroid Injection" มีหลักฐานดี (Strong Evidence) ช่วยลดปวด/อักเสบ ระยะสั้น ได้ดีมาก ทำให้เริ่มขยับได้ง่ายขึ้น. อาจใช้ Paracetamol/NSAIDs เสริม (Limited Evidence)

🟡 Moderate Irritability (เป้าหมาย: ค่อยๆ เพิ่มมุม):

▪️ Rationale: ปวดลดลง เริ่มจัดการกับความติด (Stiffness) จากพังผืด

▪️ Treatment: ค่อยๆ เพิ่มระดับ Mobilization/Exercise เข้าใกล้สุดช่วงมากขึ้น (Towards end-range), ฝึก Active exercise ทุกทิศทาง, เริ่ม Neuromuscular re-education.

🟢 Low Irritability (เป้าหมาย: เพิ่มมุมสุด + Function):

▪️ Rationale: ปวดน้อยมาก เหลือแต่ความติด ต้องใช้แรง/ความถี่สูงขึ้นเพื่อยืดพังผืดและฟื้นฟูกล้ามเนื้อ

▪️ Treatment: "เน้นสุดช่วง!" (End-range mobilization/stretching บ่อยๆ, นานขึ้น), ออกกำลังกาย ปรับปรุงการทำงานทั้ง Shoulder Girdle, Strengthening, Functional training

3️⃣ เทคนิคกายภาพบำบัดอื่นๆ ที่มีหลักฐานสนับสนุน (Other Supported PT Techniques)

🔶 Proprioceptive Neuromuscular Facilitation (PNF): เทคนิคกระตุ้นระบบประสาทกล้ามเนื้อ

🔶 Mirror Therapy: การใช้กระจก

4️⃣ แนวทางที่อาจมีศักยภาพในอนาคต (Potential Future Interventions)

🔶 Pain Neuroscience Education (PNE), High-Intensity Interval Training (HIIT), Lifestyle changes (ยังต้องการงานวิจัยเพิ่ม)

💡 ข้อคิด:

✅ การรักษาไหล่ติด (FS) ที่มีประสิทธิภาพ ควร ปรับตาม "ระดับความรุนแรง" (Irritability)

✅ ระยะปวดมาก (High): เน้นลดปวด รักษามุมเบาๆ (ฉีด Steroid อาจช่วยได้มาก)

✅ ระยะปวดลดลงแต่ยังติด (Moderate/Low): "การออกกำลังกายและ Mobilization" คือหัวใจหลัก! 💪

✅ ใจเย็นและสม่ำเสมอ: FS ใช้เวลาฟื้นตัวนาน การทำกายภาพฯ สม่ำเสมอและอดทนสำคัญมากครับ 😊🥶💪

✨ เคสตัวอย่างจากคลินิก ✨

คนไข้หญิง อายุ 55 ปี เป็นเบาหวาน + ไหล่ติดซ้าย

▪️ ช่วงแรก (มาด้วย High Irritability 🔴 / Stage I-II):

อาการ: ปวดกลางคืนมาก, ขยับแทบไม่ได้, ปวดตลอด, Passive ER ติดแข็งมาก.

แผน: ให้ความรู้, เน้นลดปวด (อาจแนะนำปรึกษาแพทย์เรื่อง Injection), ทำกายภาพฯ แบบ Gentle สุดๆ (Pendulum, AAROM ในช่วงไม่ปวด), ไม่ฝืนยืด

▪️ ช่วงกลาง (ประเมินเข้าสู่ Moderate Irritability 🟡):

อาการ: ปวดกลางคืนลดลง, ปวดเฉพาะตอนสุดช่วง, แต่ยังติดมาก.

แผน: เริ่ม เพิ่มความท้าทาย ของ Mobilization และ Exercise อย่างค่อยเป็นค่อยไป, เริ่ม Active ROM มากขึ้น, เริ่ม Isometrics เบาๆ, อาจใช้ NKT/NMI แก้ไข Compensatory pattern ที่เกิดจากการ Guarding

▪️ ช่วงท้าย (ประเมินเข้าสู่ Low Irritability 🟢):

อาการ: ปวดน้อยมาก, เหลือแต่ความติดสุดช่วง.

แผน: เน้นเพิ่มมุมสุดช่วง! ทำ End-range Stretching/Mobilization บ่อยขึ้นและนานขึ้น, เพิ่ม Strengthening exercises และ Functional Training.

ผลลัพธ์: คนไข้ได้รับการรักษาที่ "เหมาะสมกับระยะ" ทำให้ผ่านช่วงปวดรุนแรงไปได้ และค่อยๆ ฟื้นฟู ROM & Function กลับคืนมาตามศักยภาพ (แม้ใช้เวลานาน)

ข้อสังเกต: การประเมิน Irritability และปรับการรักษาตามระยะ ช่วยให้เราไม่ทำอะไรที่ "เร็วเกินไป" (ตอนปวดมาก) หรือ "ช้าเกินไป" (ตอนเริ่มคลายตัว) ซึ่งจะทำให้การฟื้นฟูมีประสิทธิภาพสูงสุดครับ!

References

🔶 1. Mertens, M. G., Meeus, M., Verborgt, O., et al. (2022). An overview of effective and potential new conservative interventions in patients with frozen shoulder: A systematic review. Rheumatology International, 42(1), 29-45.

🔶 2. Challoumas, D., Biddle, M., McLean, M., & Millar, N. L. (2021). Management of frozen shoulder: A systematic review and network meta-analysis. JAMA Network Open, 4(😎, e2121620. (PMID: 34425089)

🔶 3. Mertens, M. G., et al. (2021). Diagnosis and management of adhesive capsulitis (frozen shoulder) in primary care: a clinical practice guideline. British Journal of General Practice, 71(702), e73-e81. (PMID: 33326025)

🔶 4. Rangan, A., et al. (2022). Management of adults with primary frozen shoulder in secondary care (UK FROST): a multicentre, pragmatic, three-arm, superiority randomised clinical trial. Lancet, 400(10354), 725-736. (PMID: 36075904)

🔶 5. Page, M. J., Green, S., Kramer, S., Johnston, R. V., McBain, B., Chau, M., & Buchbinder, R. (2014). Manual therapy and exercise for adhesive capsulitis (frozen shoulder). Cochrane Database of Systematic Reviews, (😎, CD011275.

🔶 6. Horsley, I. G., et al. (2021). Sports Health, 13(4), 338-347.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

บ้านใจอารีย์คลินิกกายภาพ มี 2 สาขา

!!ยินดีให้คำปรึกษา ฟรี!!

📌สาขา เยาวราช

-แผนที่ : https://g.co/kgs/kXSEbT

-โทร : 080 425 9900

-Line : https://lin.ee/6pVt7JG

📌สาขา เพชรเกษม81

-แผนที่ : https://g.co/kgs/MVhq7B

-โทร : 094 654 2460

-Line :https://lin.ee/cl1hNqe